Tungod kay ang kadaghanang libro, nobela, sine, ug ubang porma sa diskurso  naggikan sa Kasadpan, angay magmatngon ang mga Asyano sa nagpahiping mga mensahe nga tugob sa oryentalismo. Kondili nato ni mabantayan, kitang Asyano mismo motuo sa mga pagbiaybiay ug panamastamas kanato nga maoy unod sa oryentalismo.

Kitang mga Pinoy biktima mismo niining panlantaw sa mga Kasadpanon. Sulod sa kapin sa tulo ka gatos ka tuig, kita gisakop sa mga Katsila kay nagtuo sila nga kita ubos nga matang sa tawo nga angay lang sakopon ug lupigon. Mao usab kana ang panlantaw sa mga Kano.

Sa sunod higayon nga makabasa mog mga sulat, report, ug dokumento sa mga Katsila ug Amerkano mahitungod sa mga Pinoy (ilabi na kaniadto), analisahag maayo kon unsay ilang panlantaw kanato. Bisag ang mga paring Heswitang Katsila, komo sila mga Katsila, nagbaton usab niining panlantaw.

Ug unsay ilang pagtan-aw nato? Infiel, remontado,  estupido, ingrato, pirata, ladron, uncivilized, wild, savage, flip, bandit, ignorant, ungovernable, treacherous, liar, ubpa. Pipila lamang kini ka ehemplo sa oryentalismo nga mabasa nimo sa mga sinulat sa mga Katsila ug Amerkano mahitungod sa mga Pinoy.

Kining ilang pagtan-aw nato naghatag og rason aron ta ilang ikolonays. Dako nilang garbo nga himoon tang kristiyano, sibilisado, demokratiko. Sa laktod, himoong tawo.

Gibati nila ang kalimpiyo sa ilang konsiyensiya sa pagpahamtang sa ilang gahom ug kamandoan pinaagi sa pagpatay, pagmasaker, paghuwes de kutsilyo, pagpanunog sa mga pamuy-anan, pagtortyur, paggarote, paglatigo, pagpreso, ug pagdaugdaog sa atong mga katigulangan.

Gibati nila ang dakong dungog sa pagpangilog og mga kayutaan ug kinaiyanhong bahandi ug pagpahimulos sa laing mga nasod ug katawhan. 

Ang nakapait niini, milampos pa gyod sila sa pagpatuo sa ilang gikolonays sa kamaayo, kahalangdon, katiunay, ug kadalisay sa ilang katuyoan.

Nahitabo ni kay nasakop usab sa atong mga kolonayser ang atong hunahuna ug utok. Gisagop nato ang ilang panlantaw, gigamit nato ang ilang mga mata sa pagbasa sa ilang mga sinulat, ug mituo ta sa ilang makadaot nga gipanulti batok kanato ug sa ilang makapaubos nga paglarawan kanato. Ato na hinuon silang gidayeg ug gipasalamatan.

Hangtod karon ubos lang gihapon ang pagtan-aw sa mga Kasadpanon ngadto sa mga Asyano. Ang oryentalismo makita gihapon nato sa ilang mga nobela, balita, ug gumalaysay, lakip ang mga komiks ug pelikula.

Sama sa pelikulang 300. Usa kini ka pelikulang tugob sa oryentalismo.

Ang salidang 300 nagsugilon sa kaisog ug kabayani sa 300 ka Griyegong Spartan sa sangka sa Thermopylae sa tuig 489 BCE (wala pa matawo si Kristo) diin ilang nakaatbang ang libo ka libong manggugubat sa imperyong Persya.

Aron dili makasulod ang army sa Persya ngadto sa Gresya, giprotektahan sa 300 lamang ka Spartan ang hagip-ot nga agianan sa Thermopylae. Tuod man, bisag unsaog atraka sa mga Persyan ang Thermopylae, dili nila mabangbang ang depensa sa mga Spartan.

Apan naay nagluib sa mga Griyego. Naay nagtultol sa mga Persyan sa dalan sa kabukiran ug busa nalipotan ang mga Spartan.  Namatay tanan ang mga tigdepensa, lakip ang ilang sikat nga lider nga si Leonidas.

Nakakita kog mas karaang bersiyon sa pelikula niini, apan wala koy nakitang problema (basig wala pa). Apan lahi kining pelikulang 300. Hapakon ka dayon sa oryentalistang unod niini pinaagi sa pisikal nga paglarawan sa nga Persyan isip mga amamaliw (monster), demonyo, mangtas. Ang ilang mga binuhatan gilarawan nga mabangis ug walay kaluoy. Sa laktod, daotan.

Sa laing bahin, ang mga Spartan gipakita nga mga ambongang tawo, hamili, bantogan, ug halangdon.

Sa punto nga ang Persya usa ka imperyo ug manunulong nga nasod, makasulti ko nga kini daotang nasod. Gani, nagtuo ako nga ang tanang imperyo ug manunulong nga nasod daotan, walay eksepsyon.

Sa punto nga ang 300 ka Spartan nagdepensa sa ilang nasod, makasulti ko nga dalayegon ang ilang gihimo. Angay silang mahimong modelo sa tanang tawo nga nagmahal sa ilang yutawhan. Dalayegon gayod ang tawong nagmahal sa iyang kaugalingong nasod.

Karon, ang pangutana: aron ipakita kining kamatuoran o prinsipiyo, kinahanglan bang pisikal nga pintalon ang mga Persyan nga mga laksot, demonyo, “walay kultura, pamati, o pagka tawo?”

Ang Sparta diay isip nasod, limpiyo ba ni ug walay mantsa?

Sa wala masayod, ang Sparta usa ka imperyo usab, gamay lang tuod, apan imperyo gihapog batasan. Manunulong nga nasod usab kini. Iyang gisakop ang mga silingang syudad; gani gi-ulipon sa Sparta ang mga Messenian.

Kining mga Messenian ilang gihimong Helot, mga ulipong gipanag-iya sa estado. Kabahin sa treyning sa mga batan-ong Spartan aron mahimong manggugubat mao ang pagpa-apil kanila sa Krypteia (batan-ong death squad) nga manuroy sa kagabhion ug mopatay og mga Helot aron sila mangahadlok ug dili morebelde sa ilang pagka ulipon.

Ang gitarget niining mga batan-ong berdugo mao ang gituohang intelihente ug potensyal nga mga lider sa han-ay sa mga Messenian. Sa maong paagi, magpabiling ulipon ang mga Messenian.

Dihang mideklara ang 300 Spartan nga mosukol sila batok sa mga Persyan alang sa kagawasan ug kaugalingnan, matandog ang atong balatian. Apan wala mahisakop sa ilang deklarasyon ang mga Helot. 

Sa tinuod lang, ang Sparta nga ilang gidepensahan usa ka militaristiko, brutal, dunot, ug makiulipon nga katilingban. Sa maong punto, pareho silang barbaro sa imperyong Persyan.

Apan ang mga Kasadpanong prodyuser sa  pelikulang 300 gitaptan og sakit nga oryentalismo ug alang kanila ang mga Persyan nga Asyano mao ray mga daotang tawo.

(Ang “Bisag Unsa” regular nga kolum ni Macario D. Tiu para sa MindaViews, ang seksyon sa opinion sa MindaNews. Si Mac usa ka Palanca awardee ug editor sa Tambara, ang university journal sa Ateneo de Davao University. Puyde nimo ma-email si Mac Tiu sa This e-mail address is being protected from spam bots, you need JavaScript enabled to view it )

---

Share this story through the following Social Media sites: