Category: Bisag Unsa

(Translation of a paper read in Cebuano at the 2009 International Conference, Philippine Political Science Association, with theme: “Reimagining the Nation-State: Consensus and Conflict on Sovereignty and Autonomy,” General Santos City, April 3-4 2009)

While in Manila for a conference two years ago, my writer friends and I talked about sundry things when the Mindanao issue cropped up. At that time, the terms Bangsamoro Juridical Entity (BJE) and Memorandum of Agreement on Ancestral Domain (MOA-AD) were just being floated around. But my Ilocano writer friend already had a definite position on it.

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/17 Abril) —  Dihang nasungkit sa Tsina ang paghost sa 2008 Olympics sa Beijing, daghang grupo ang naghimog plano aron mayagyag pag-ayo ang ilang isyu batok sa maong nasod. Duha ka init nga isyu mahitungod sa Tsina mao ang kahimtang sa Tibet ug ang kahimtang sa mga magsusulat sa Tsina.

DAVAO CITY (MindaNews/Marso 31) — Mao ni ang titulo sa libro sa mga mubong sugilanon ni Ma Jian, usa ka magsusulat nga Insek nga akong nahimamat sa International PEN Asia-Pacific Regional Conference nga gitigayon didto sa Hong Kong niadtong Pebrero 2-5 2007. Ang tema sa maong komperensya mao ang “Writers of the Chinese World,” diin ubay-ubay sab nga mga magsusulat nga banned sa Tsina ang nanambong. Kining libro (Ma Jian. 2007. Stick out Your Tongue. London: Vintage Random House. 90 pages) gi-ban sa Tsina niadtong 1987.  Ang rason: ang libro kuno bastos ug malaw-ay ug nagadaot sa kadungganan sa mga Tibetan. Wala kuno gipakita sa magsusulat ang mga kalamposan sa iyang kapaisanong Tibetan aron mahimong mauswagon ug sibilisadong sosyalistang katilingban. Ang paglarawan kuno niini sa Tibet produkto lamang sa iyang imahinasyon ug kawili sa sex ug kwarta.

DAKBAYAN SA DABAW (MindaNews/Oktubre 9) – Bisag ikaduhang semana na sa Oktubre, nag-awas lang gihapon ang daghang prutas sa kadalanan sa Dabaw. Durian, rambutan, lansones, mangosteen! Unta magnihit na ning mga prutasa sa paghinapos sa Setyembre, apan hangtod karon, bagsak presyo pa gihapon ang mga prutas, sa dakong kalipay sa mga Dabawenyo!

          Berto: “Wow, Pre, nagkasadya ning drama mahitungod sa padanglog sa NBN, sa? Nagkabistohan na! Naa nay nataktak!”           

DAKBAYAN SA ZAMBOANGA (MindaNews/ Hulyo 9) –Mao na lang ni ang mga linyang mahinumdoman nako sa kanta: “No te vayas, no te vayas a Zamboanga…” (Don’t you go, oh, don’t you go/ To far Zamboanga.) Usa kini ka folksong. Namugna kaha ni sa panahon pa sa mga katsila? Kamatikdan sa bersyong ingles nga ang Zamboanga giisip nga usa ka lugar nga layo kaayo. Sa akong imahinasyon, akong makita ang usa ka dalaga sa Luzon nga naghangyo sa iyang uyab (usa ka sundalo?) nga dili moadto sa Zamboanga kay basin unyag malimtan siya sa dayon. Romantiko, sa?

Kardo: “Pre, pilay kita nimo sa eleksyon?”

Berto: “Unsay kita?”

Kardo: “Kita, as in ganansiya. Unsa god ka, Pre, uy! Mora man kag di karaan.”

Berto: “Aw, abi nakog unsa. Nagcampaign manager diay ka, o coordinator sa usa ka politiko?”

Kardo: “Sus, hago ra na, Pre. Gibaligya nako ang akong boto! Naka singko mil ko!”

Berto: “Unsa, singko mil? Singko mil na kada boto karon? Di ba kasagara 500 pesos ra?”

DAKBAYAN SA DABAW (Enero 8/MindaNews) — Karaang rituwal sa nagkalain-laing tribu sa Pilipinas ang magpadugo matag adunay importanteng okasyon. Hangtod karon sa daghang mga tribu, ang pagtanom ug pag-ani moagi gyod og rituwal sa padugo. Kining rituwal sa padugo usa ka halad aron mohangyo og pabor ngadto sa hingtungdang diwata o kaha aron magpasalamat sa mga kabulahanan nga gihatag sa diwata.